Camino Portugués van Porto naar Santiago de Compostela

Elsbeth Jongsma is freelance filmjournalist en beroepsreizigster. Op haar 23ste, rondzwervend in Azie, bleek een ‘normaal bestaan’ in een kantoor of schoolgebouw niet meer mogelijk. De geest was ernstig uit de fles. In 1998 koos Elsbeth voor een permanent nomadisch bestaan. Met onder andere dit erg prettige reisprogramma voor Verliefopreizen.nl als gevolg.

Elsbeth op pad

Pelgrimsroute ‘off the beaten track’

Waar vind je een echt doorleefde pelgrimsroute, maar niet over de meest massale paden. Haalbaar zonder dat je er een sabbatical voor nodig hebt…

Camino Portugués

Deze pelgrimsroute loopt van Lissabon naar Santiago de Compostela. Dat is wat lang. Van Porto echter, loopt een prachtige route voor ‘pelgrims’ die zoeken naar een (iets) meer afgelegen ervaring op de weg naar Santiago. En in een week of twee ben je uit en thuis. En… herboren?

Niet geheel onbelangrijk ;-) : Combineer deze stevige 10-daagse en 200 kilometer lange wandeling met het verkennen van twee leuke steden: Porto in Portugal en Santiago de Compostela in Spanje.

Camino de Santiago

De Camino de Santiago wordt al sinds de vroege middeleeuwen te voet, te paard en tegenwoordig ook per mountain-bike, bereisd. Dit uitgebreide Europese netwerk van pelgrimspaden eindigt in noord Spanje bij de kathedraal van Santiago de Compostela, oftewel de kathedraal van Sint Jacobus.

Landschap caminoVolgens de overlevering is Sint Jacobus de enige van de twaalf apostelen van Jezus die in Europa begraven werd. Van oudsher was het daarom net zo’n belangrijke plaats om op bedevaart te gaan als Rome of Jeruzalem.

Sinds het eind van de twintigste eeuw is de populariteit van de routes (er zijn zeven ‘hoofdpelgrimspaden’) weer enorm gestegen. De langeafstandspaden worden sinds die tijd goed onderhouden.

Kosten

Je kunt deze reis zo duur en goedkoop maken als je wilt, afhankelijk van het gewenste comfort-niveau van je overnachtingen en maaltijden. Als je wilt splashen (je weet wel, culinair los gaan en / of fysiek chillen) is er genoeg keuze aan hotels en restaurantjes onderweg. Ook kun je tegen betaling je bagage laten vervoeren.

Als je het financieel rustig aan wilt doen, kan je proviand in supermarktjes inslaan en overnachten in de pelgrims-albergues waar je vaak ook kunt koken. Ook goed betaalbaar en iets minder zwaar in de rugzak: Wel slapen in de albergues, maar onderweg bij de plaatselijke horeca je grotere maaltijden nuttigen. Belangrijk: Neem sowieso wel kleine daghappen en genoeg drinken mee in je rugzak!

In dit reisprogramma is de route gericht op deze sympathiek geprijsde en vaak heel gezellige pelgrimspleisterplaatsen. Of je kookt, dan wel hier en daar in restaurants eet, is verder buiten beschouwing gelaten.

Vliegen

Via Skyscanner en Worldticketcenter kun je snel en goed vliegprijzen vergelijken. Zo kan een vlucht met bijvoorbeeld Easyjet de goedkoopste optie zijn als je eerst van Schiphol naar London vliegt, en vandaaruit door naar Porto.

Heen vlieg je op Porto. Terug kan je vliegen vanuit Santiago. Diverse maatschappijen vliegen vanuit Nederland op Porto. Vueling Airlines en Iberia vliegen vanuit Santiago de Compostela op Schiphol. Je kunt eventueel ook terugvliegen via Madrid als je een langere vakantie wilt; dan eerst met de trein van Santiago naar Madrid.

Routes

Gele markeringenRoutes zijn van duidelijke gele pijlen voorzien om de weg te markeren en er zijn tal van overnachtingsplaatsen onderweg gecreëerd. Om de weg te vinden heb je niet persé een reisgids nodig, hoewel die wel weer heel handig is om net wat extra info te hebben over de plaatsen waar je verblijft. Wel aan te raden is om bij twijfel niet te lang door te lopen. Vraag gewoon de richting aan de plaatselijke bevolking. Iedereen weet waar de route langs gaat.

Er is een enorme keuze aan reisgidsen, zowel in het Nederlands, Engels als Duits en natuurlijk in het Spaans. Daarnaast is er ook veel informatie op internet te vinden.

Een licht boekje met kaartjes en informatie in vier talen is bijvoorbeeld Camino Portugués Maps, Mapas, Karten van John Brierley. Maar ieder alternatief is ook goed in combinatie met informatie van de VVV in Porto en de goede markeringen onderweg.

Je Credenciaal!

CredencialIedereen die minimaal 100 km naar Santiago wandelt, heeft het recht gebruik te maken van een pelgrims credenciaal. Dat is een soort stempelkaart waarmee je in de pelgrims-albergues (is hetzelfde als hostels of refugios) kunt overnachten.

Let op: zonder credenciaal kun je daar NIET terecht!

De credenciaal kun je o.a. krijgen in de kathedraal van Porto, zie info verderop.

De albergues

Er zijn overweg veel simpele albergues, waar je in stapelbedden op slaapzalen overnacht. Veel hebben een keuken, douches (vaak met warm water) en een zitruimte. Ze kosten tussen de €3 en €5 per nacht en worden beheerd door hospitaleros, vaak vrijwilligers die ook de camino hebben gelopen. Bij iedere albergues waar je verblijft moet je je credenciaal en identiteitsbewijs tonen, en krijg je een stempel.

Pelgrimsdiploma

Als je tenslotte in Santiago aankomt ga je naar de Officina de Perigrinos, waar je op vertoon van je credenciaal een ‘diploma’ kunt krijgen. Oftewel! De felbegeerde Compostela.

Geitjes onderwegDrukte onderweg

Het hangt vooral af van het jaargetijde hoeveel medewandelaars je zult ontmoeten in de pelgrimsovernachtingsplaatsen. Vanaf Pasen tot oktober kan het op veel stukken aardig druk worden.

Bepakking

Houd er rekening mee dat het (vooral) in de winter knap koud wordt in de albergues. Het is overdag meestal lekker wandelweer, maar ‘s middags zakt de temperatuur. Sommige albergues hebben verwarming, maar lang niet allemaal. Een goede slaapzak, huttensloffen of lichte gymschoenen voor ‘s avonds en een warme fleece trui zijn dan geen overbodige luxe.

Op de paklijst mogen verder het hele jaar door een handdoek, basis EHBO en blaren spullen, zaklamp, regenkleding, zonnebescherming, oordopjes, bord en bestek niet ontbreken.

Houd er ook rekening mee dat de natuur in dit deel van Portugal en Spanje niet voor niets zo mooi groen is. Het zeeklimaat hier betekent dat je het hele jaar kans op neerslag hebt. Pak je spullen dus voor de zekerheid goed waterdicht in. De makkelijkste manier daarvoor is om een stevige vuilniszak in je rugzak te doen. Hierin verpak je al je spullen, waardoor ze droger blijven dan wanneer je (alleen) een rugzakregenhoes gebruikt.

En dan… De route

PortoStart in Porto

Porto is een leuke stad, met een keur aan hotelletjes en hostels voor ieder budget.

Een must is natuurlijk het bezoeken van de porthuizen aan de rivier. Voor een paar euro krijg je hier interessante rondleidingen, die worden afgesloten met het proeven van verschillende kwaliteiten port. Zelfs leuk als je niet of nauwelijks alcohol drinkt.

Een andere aanrader is om even binnen te gaan bij boekhandel Lello, waar een waanzinnige trap het trotse middelpunt van het prachtige oude pand vormt. Volgens de overlevering heeft J.K. Rowlings hier inspiratie opgedaan voor het interieur van Zweinstein voor de Harry Potter-reeks.

!!! Porto is ook de plaats om je credenciaal te regelen. Ga hiervoor naar de bezoekersreceptie van de kathedraal. Voor nog geen euro koop je hier je pelgrimspaspoort. Dat wordt meteen voorzien van je officiële startstempel, wat je nodig hebt als ‘bewijs’ in Santiago dat je meer dan 100 km hebt gelopen.

!!! Ga ook even langs bij de VVV van Porto en vraag naar de laatste informatie met betrekking tot de route. Ieder jaar zijn er wijzigingen, omdat er nieuwe accommodaties bijkomen, of juist sluiten. Al die informatie wordt verzameld op een handig A4-tje, zodat je zelf makkelijk per dag kunt beslissen waar je wilt overnachten.

Wanneer je ook een slaapmatje meeneemt, kun je, vooral in het Portugese deel, nogal eens (gratis) overnachten bij de plaatselijke vrijwillige brandweer (bombeiros voluntários). Deze adressen staan ook op de lijst vermeld.

Tenslotte: aangezien Porto een hoop goede, grote supermarkten heeft, kunnen de budget-reizigers het beste hier inkopen doen voordat ze op pad gaan.

Start wandelroute São Paulo de Rates

Op wegDe eerste ruim 20 km van de route om uit Porto te komen, loopt langs een drukke en bij tijden gevaarlijke autoweg. Het is daarom absoluut aan te raden om met openbaar vervoer naar São Paulo de Rates te gaan en hier je wandeling te beginnen. Neem hiervoor eerst de metro van centraal Porto naar de eindhalte Povoa de Varzim (in 2014 € 2,70). Als je het metrostation uitkomt ga je naar rechts, naar een plein vanwaar de bus naar Rates vertrekt. Het is maar een half uur met de bus. Vertel de chauffeur dat je afgezet wilt worden bij São Paulo de Rates. Hij dropt je langs de autoweg en van daar is het nog maar een kilometer naar de albergue. Vlakbij de albergue is overigens een klein winkeltje als je bent vergeten boodschappen te doen. Het slimste is natuurlijk om dat al in Porto te doen, omdat je vandaag nauwelijks hoeft te lopen. Je kunt er natuurlijk ook voor kiezen om ‘s avonds in de plaatselijke bar te gaan eten. De albergue in Rates is goed georganiseerd en heeft een redelijke keuken als je zelf wilt koken.

De verdere route

Ponte de LimaDe totale afstand van São Paulo de Rates tot Santiago is zo’n 200 km.

Aan de hand van de lijst hieronder kun je zelf je etappes indelen. De genoemde plaatsen zijn plaatsen waar een Albergue de Peregrinos is! Let op: de afstanden zijn afgerond op hele kilometers.

Dagelijkse afstanden van tussen de 18 en 25 km zijn ideaal als je met een volle rugzak loopt en een geoefende wandelaar bent.

Ben je redelijk geoefend, maar ‘net’ iets minder dan je zou willen, plan dan dagen van maximaal 20 kilometer. En wissel in ieder geval in je planning af met dagen met een beperkter aantal kilometers. Lopen met bepakking gaat flink langzamer dan zonder. Je kan onderweg altijd nog besluiten je etappes langer te maken. Boodschappen beperken tot een voorraad voor 1 dag helpt ook. Bespaar echter niet op je dagvoorraad drinkwater en eten voor onderweg!

Het totale traject is normaal gesproken goed binnen 10 tot 14 dagen te wandelen.

Straatversiering ter ere van lokale heiligeDe afstanden tussen albergues verschillen licht, afhankelijk van welke gids je raadpleegt.

Soms zijn er tijdelijke wegomleggingen, die meestal ter plekke goed worden aangegeven.

Je kunt dus zelf je etappes indelen, afhankelijk van:

  • Hoeveel dagen je hebt.
  • Hoeveel tijd je onderweg wilt hebben om bepaalde dingen te bekijken.
  • En natuurlijk hoe fit je bent.

Etappes

São Paulo de Rates naar Barcelos                                 16 km

Barcelos naar Portela (Tamil)                                          10 km

Portela (Tamil) naar Ponte de Lima                                 20 km

Ponte de Lima naar São Roque (Rubiâes)                     17 km

São Roque (Rubiâes) naar Valença                               17 km

Valença naar Tui                                                             03 km

Tui naar Porrîno                                                              16 km

Porrîno naar Redondela                                                 15 km

Redondela naar Pontevedra                                          18 km

Pontevedra naar Barra (simpele albergue)                    12 km

Barra naar Briallos                                                          06 km

Briallos naar Caldas de Reis                                          05 km

Caldas de Reis naar O Pino                                           10 km

O Pino naar Padrón                                                        09 km

Padrón naar Teo                                                            11 km

Teo naar Santiago                                                          12 km

SteenmannetjeOp de route volg je hoofdzakelijk glooiende paden (geen extreme hoogteverschillen) die langs een mix aan oude stadjes en dorpjes, bossen en open stukken voeren. Je zult regelmatig oude kerkjes, typische kruisbeelden en prachtige bruggen tegenkomen, waarvan sommige dateren uit de Romeinse tijd. Daarnaast geeft de tocht een mooi beeld van de tegenstelling tussen stad en platteland. In sommige dorpjes lijkt de tijd te hebben stilgestaan.

ValencaTip: De etappe Valença/Tui verdient wat extra aandacht in de planning. In beide plaatsen is een albergue. Valença ligt aan de Portugese kant van de grens en Tui ligt iets (3 kilometer) verderop in Spanje. Zodra je de grens overgaat via de brug over de Rio Minho heb je een uur tijdsverschil. In Portugal is het een uur vroeger, waar Spanje dezelfde tijd als Nederland aanhoudt.

Waar je ook besluit te overnachten, plan genoeg tijd in om rond te kijken in het indrukwekkende Fortaleza in Valença. Dit is het oude, ommuurde gedeelte, dat van oudsher een belangrijke strategische functie had. Je komt er door de Avenida dos Combatentes da Grande Guerra te volgen (kan niet missen: je ziet de oude muren al van afstand). Het kan er overdag erg druk zijn, maar laat je daar niet door weerhouden de boel te verkennen.

Je kunt er ook voor kiezen om in de Fortaleza in Valença te overnachten. Vanaf vijf uur vertrekken de toeristenbussen en heb je het fort voor jezelf!

Aankomst Santiago de Compostela 

Het eerste dat je op zal vallen is dat de oude binnenstad stampvol met wandelaars lijkt te zijn! Dat komt omdat alle pelgrimspaden, of ze nou zijn begonnen in Sevilla, Le Puy of Saint Jean Pied de Port, hier samenkomen. De Camino Portugués die hier beschreven wordt, wordt steeds bekender, maar het aantal wandelaars dat het trekt is niets vergeleken met de hordes die (vooral ‘s zomers) de Camino Frances lopen.

De misIedere dag om 12 uur wordt in de kathedraal de Pelgrims-mis opgedragen. Hier worden o.a. de namen opgelezen van iedereen die die dag de Compostela heeft ontvangen van de Officina de Peregrinos. Wanneer je daar onderdeel van wilt uitmaken is de volgende strategie een aanrader. Plan je etappes zo dat je overnacht in Teo. Wanneer je de volgende dag redelijk vroeg vertrekt (rond 7 uur of half 8) heb je genoeg tijd om meteen bij aankomst in Santiago door te stomen naar de Officina de Peregrinos in het oude centrum. Hier wordt je credenciaal gecheckt en krijg je je Compostela. Er wordt gevraagd of je de tocht om religieuze of spirituele redenen hebt gelopen, of gewoon uit sportieve overwegingen. Al naar gelang je antwoord wordt je naam tijdens de mis genoemd. De kathedraal is vijf minuten lopen van de Officina. Je kunt er gewoon met je rugzak en wandelkloffie naar binnen.

Tip: Santiago barst van de leuke cafés die tot de late uurtjes open zijn. Het is hier de moeite waard om in te checken in een van de vele hotels of pensions. Er zijn ook privé albergues die vaak voor een klein prijsje een logeerplek in een slaapzaal bieden. Check wel even of ze een avondklok hanteren! Veel albergues onderweg doen dat namelijk, maar als je de hele dag gewandeld hebt is het geen probleem om redelijk vroeg binnen te moeten zijn. Het is alleen geen aanrader zo je laatste vakantiedagen af te sluiten.

Santiago heeft een mooi oud centrum, dat voor het grootste deel niet toegankelijk is voor verkeer. Je kunt hier lekker rondwandelen als je nog puf hebt. Er is een goede VVV met tips over activiteiten en exposities.

De belangrijkste bezienswaardigheid is natuurlijk de kathedraal, die volgens de overlevering is gebouwd op het, in de 9e eeuw herontdekte graf van de apostel Jacobus. Een van de dingen die je als wandelaar zeker moet doen, is het ‘omhelzen van de apostel’. Via een trap krijg je toegang tot de ruimte waar een enorm beeld van Jacobus staat. Bezoekers slaan hun armen van achteren om het beeld heen en doen een wens.

Het wellicht meest indrukwekkende detail in de kathedraal is makkelijker over het hoofd te zien. Het is te vinden in het Portico de Gloria, waar meesterbeeldhouwer Matteo in de 12e eeuw passages uit de bijbel in een marmeren zuil beitelde. Je ziet er ook een vreemde vorm met vijf gaten. Dit is de plaats waar miljoenen mensen, van de 12e eeuw tot heden, hun hand hebben gelegd als teken van dankbaarheid voor een veilige aankomst. En ongelofelijk maar waar: al die handafdrukken gezamenlijk hebben door de eeuwen het marmer weggesleten… Plaats je vingers in de gaten en voel hoe je deel uitmaakt van de geschiedenis.

Tekst: Elsbeth Jongsma
Bewerking: Corinne van den Bosch
Foto’s: (niet rechtenvrij) David Wilks en Elsbeth Jongsma

Reis met Elsbeth meemaken…

 

10 reacties op “Camino Portugués van Porto naar Santiago de Compostela

  1. Hallo Corinne,
    Leuk stukje en goede info alleen staat er dat je de mis kunt bijwonen met rugzak. Dat was vroeger zo maar nu echt niet meer. Helaas wordtje met rugzak niet toegelaten.
    Warme groet en een glimlach,
    Harry

  2. hallo Elsbeth, ik heb je routebeschrijving gelezen voor de wandeling van porto naar santiago die ik ga beginnen volgende week. Ik kan alleen nergens op google maps het plaatsje San Paolo de Rates vinden! Ik zie alleen San Pedro de Rates maar die is ver voorbij vilarinho. Maar bedoel je die? Ik vind het een goed idee niet langs die weg te gaan lopen. Ik hoop van je te horen voor de 9e!
    vriendelijke groet, Carolien

  3. Hallo Elsbeth,

    Bedankt voor de mooie blog die je over deze route hebt geschreven, heel inspirerend en veel goede tips! Heel bruikbaar. Wij vertrekken volgende week om van Porto naar Santiago te lopen. Ik heb 2 praktische vragen die jij wellicht kunt beantwoorden:
    * moet je bij (sommige) herbergen van tevoren reserveren (in deze tijd van het jaar) of is er altijd wel plek?
    * zijn er iets van dekens in de herbergen aanwezig. Wij denken eraan om slaapzak niet mee te nemen maar een lakenzak oid.
    * Je hebt het over het meenemen van een bord en bestek, bedoel je voor als je zelf wilt koken hier en daar of sowieso?

    Ik hoop van je te horen, alvast veel dank!
    Hartelijke groet, Mirjam

    • Halllo Mirjam,

      Dank je voor je reactie en sorry dat ik niet eerder kon reageren: ik was zelf onderweg en niet online. Ik verwacht dat je inmiddels een mooie tocht achter de rug hebt, en mocht je de gelegenheid hebben om ‘je eigen vragen te beantwoorden’ voor de lezers van deze site zou dat geweldig zijn. Ik ben zelf ook benieuwd, aangezien ik de camino’s nooit tijdens de zomer heb gelopen. De enige vraag die ik kan beantwoorden is die over het meenemen van bestek etc. Ik doe dat inderdaad omdat niet alle albergues even goed in hun keukenspullen zitten. En ook omdat ik meestal brood, kaas, tomaten en yoghurt koop voor een picnic-lunch en dan komen een mes en lepel goed van pas.
      Ik hoop dat je een heel goeie tijd hebt gehad!
      Elsbeth

  4. Beste Joke, in iedere albergue hangen telefoonnummers van lokale taxi bedrijfjes die je daarvoor in kunt schakelen. De hospitaleros en/of medewandelaars die je tegen zult komen, zijn meestal zeer bereid te assisteren wanneer je er tegen op ziet (ivm taalproblemen bijvoorbeeld) zelf te bellen. Er zijn ook organisaties die alles kant en klaar voor je regelen (die dus je accomodatie vast boeken en eventueel bagagetransport), maar daardoor gaat het budget natuurlijk substantieel omhoog…
    Als je van te voren weet dat je regelmatig van een taxi service gebruik wilt maken, zou ik adviseren een lichtgewicht kanozak in je rugzak te doen en daar vervolgens je spullen in te pakken. De rugzakken worden namelijk soms bij een café ofzo in het dorp waar je heen wilt afgezet, indien de betreffende albergue nog niet open is. Op die manier ben je er zeker van dat je spullen waterdicht verpakt zijn, én een goede kanozak kun je afsluiten met een slotje, waardoor je de kans op diefstal veel kleiner maakt. (Het spreekt voor zich dat je essentiële zaken als geld en paspoort altijd bij je houdt…)
    Sterkte met je rug, en ‘bom camino’!

  5. Hoi Joke, Dank je wel voor je leuke reactie! Je vraag is doorgestuurd naar Elsbeth. Maar ik weet niet in welke uithoek van de aardbol ze zit. Dat heb je met die reizigers. Het antwoord komt er aan. Vriendelijke en reislustige groet, Corinne

  6. Hallo , ik vind je verhaal over 2 weken Porto naar Santiago erg inspirerend, helder ook, je zegt ergens dat je bagage vervoer kunt regelen, dat lijkt me heel fijn, want door rugklachten kan ik niet zoveel sjouwen..kun je dat gewoon ter plekke ergens regelen? Groet Joke

    • Uhhh…off the beaten road, maar kan het zijn dat jij als ‘vragenstellende’ Joke héél toevallig wat luitjes uit Leeuwarden kent? In that case weer ‘ns tè toevallig!
      *
      Groet van Hans Quarré.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>